De Luchtverdediging- en Commandofregatten (LCF) zijn de meest geavanceerde schepen van de Koninklijke Marine. De schepen zijn in de periode 2002 - 2005 in dienst gesteld. De eerste twee (Hr.Ms. De Zeven Provinciën en Hr.Ms. Tromp) hebben commandofaciliteiten, de laatste twee hebben dit niet. De vier, die in Nederland zijn ontworpen en gebouwd, vormen niet alleen het neusje van de zalm van de Nederlandse marine, maar van de gehele NAVO. Er zijn maar weinig fregatten die zich kunnen meten aan de De Zeven Provinciën klasse en de zusterschepen van de Sachsen klasse. De belangrijkste taak van de schepen is luchtverdediging en daartoe zijn ze zeer goed in staat. Dit heeft vooral te maken met de techiek aan boord. Op de website techniekbijdemarine.nl zie je wat een LCF onder andere kan.
Hr.Ms. Tromp tijdens Sail Amsterdam 2010. Foto: marineschepen.nl.
Historie
Toen de voorlopers van de LCF'en -de Geleide Wapen fregatten van de Tromp klasse- een paar jaar in dienst waren, begon de marine al met het nadenken over de vervangers. Samen met zeven andere landen (Groot-Brittannië, Duitsland, Frankrijk, Italië, Verenigde Staten, Canada en Spanje) werd gewerkt aan een luchtverdedigingsfregat voor de NAVO. De naam: NFR-90 (NATO Frigate Replacement for the 90s). Het schip zou veel groter worden dan de GW-fregatten, en zou een waterverplaatsing krijgen van 5.000 ton. In 1988 werd een belangrijke horde genomen toen de deelnemende landen het eens werden over het luchtverdedigingssysteem. Dit zou een "AEGIS" achtig systeem worden, gebaseerd op de Amerikaanse statische phased array radars (zie de twee witte cirkels in de masten op de schets hieronder) en bijbehorende software.
De huidige generatie Westerse marineschepen stamt af van het NFR-90 project.
Het project mislukte al snel door de verschillende wensen die de landen hadden en de voorkeur voor eigen toeleveranciers (uit het eigen land). Uiteindelijk splitsten de acht landen steeds verder op. Nederland bleef samenwerken met Duitsland en bouwde zo een serie uitstekende fregatten rond Nederlandse sensoren en commandosystemen. Voor ons land was dit een zeer succesvol project; de schepen werden sneller en goedkoper opgeleverd dan in veel andere landen en lopen op veel punten nog altijd voor op de buitenlandse familieleden.
Een schets uit eind jaren '80 van de NFR-90, de oer-moeder van vele hedendaagse marineschepen. De Britse Type 45, Duitse Sachsen klasse, Italiaanse en Franse Horizon klasse, de Spaanse Alvaro de Bazan en de Nederlandse LCF'en zijn directe afstammelingen van dit ontwerp. Bron: Koninklijke Marine
Wapensystemen
Ook het systeem om raketten verticaal te lanceren maakt van het LCF een uitstekend platform. Op de M-fregatten maakt de marine al gebruik van een zogenaamd Vertical Launch System (VLS), maar dat is een kleiner en ouder type. De VLS van de LCF'en (Lockheed Martin Mk 41 40-cell VLS) biedt plaats aan geavanceerde wapens: Standard-Missile 2 Block IIIA en de Evolved Sea Sparrow Missile (ESSM). Een LCF heeft plek voor 160 ESSM's. De SM-2 heeft een bereik van 70 km en een snelheid van 2,5 mach. Dit wapen is het sterkste wapen tegenluchtdoelen binnen de marine. Hr.Ms. De Zeven Provinciën was eind 2003 het eerste schip dat de ESSM lanceerde. Lees ook het nieuwsbericht over deze lancering.
Als wapen tegen andere schepen beschikken de LCF'en over de Boeing Harpoon. De Harpoons zijn kruisvluchtwapens. Deze worden niet gelanceerd vanuit de VLS maar vanuit duidelijk herkenbare, schuin opgestelde canisters in de midscheeps. Hier heeft een LCF er acht van aan boord. In november 2008 lanceerde Hr.Ms. De Zeven Provinciën twee Harpoons.
Behalve raketten en kruisvluchtwapens hebben de vier fregatten ook kanons: Otobreda 127mm kanon tegen doelen op land en zee en de Thales Nederland Goalkeeper als laatste reddingsmiddel tegen inkomende doelen.
Softwarehuis
Om ervoor te zorgen dat de sensoren-, wapen- en commandosystemen één goed samenwerkend geheel vormen, heeft het (voormalige marine-) softwarehuis CAMS Force Vision de datahandling software ontwikkeld. CAMS Force Vision (voorheen CAWCS) doet dit al vele tientallen jaren en heeft veel succesvolle softwaresystemen op haar naam staan. Het ontwikkelen van de software in eigen beheer heeft vele voordelen op gebied van het stellen van eisen, service, updates, etc. In andere landen is dit niet gebruikelijk.
Sensoren
De kracht van de schepen ligt bij de sensoren. De meest opvallende sensor is de SMART-L radar (grote zwarte radar achterop het schip). Deze radar heeft een bereik van 450 km, maar met een software aanpassing heeft de radar een bereik van wel 2.000 km. Bovendien bleek tijdens tests nabij Hawaii dat de Nederlandse radar vele jaren voorloopt op radars van bijv. de Amerikaanse marine (aldus Amerikaanse deskundigen). Tijdens die tests bewees Hr.Ms. Tromp ballistische raketten te kunnen opsporen en volgen in de ruimte. Bijzonder was dat de SMART-L 360 graden rondom het schip de raketten met succes kon opsporen, in tegenstelling tot andere radars. Het Amerikaanse systeem moet namelijk eerst weten in welke richting de raket zich bevindt voor deze gevolgd kan worden in de ruimte. De SMART-L is gemaakt in Hengelo bij Thales Naval Nederland, en tijdens de tests bleek dat de radar vanuit Hengelo een voorwerp ter grootte van een tennisbal op de Veluwe kon zien.
Op 26 september 2011 kondigde Minister van Defensie Hans Hillen een software aanpassing voor de vier SMART-L radars aan, waardoor het bereik toeneemt tot 2.000 km en het onderdeel kan worden van een schild tegen ballistische raketten. De eerste radar zal in 2017 met de nieuwe software kunnen werken. Lees hier meer over de aanpassing van de SMART-L.
Een andere belangrijke radar is de APAR. APAR staat voor Active Phased Array. Met de APAR kan een LCF 16 luchtdoelen tegelijk aanvallen, waar binnen andere marines een maximum van 2 gebruikelijk is. Al behoort dit wel bij steeds meer nieuwe schepen
tot de mogelijkheden.
In 2010 werd aan boord van Hr.Ms. Tromp de marine documentaire "Midden in de Marine" opgenomen. Deze documentaire is te zien op de website www.middenindemarine.nl. Lees hier op marineschepen.nl meer over de documentaire.
Tijdens SAIL Amsterdam 2010 was het schip één van de hoofdrolspelers van de marine.
Hr.Ms. De Ruyter was in 2010 en 2011 het vlaggenschip van de NAVO-operatie Ocean Shield tegen piraten in de Somalische wateren. Het schip moest langer blijven toen Hr.Ms. Tromp -de aflosser- naar Libië moest. Hr.Ms. Tromp vertrok in februari 2011 naar de Somalische wateren. In de Rode Zee moest het echter omkeren om terug te varen richting Libië om te kunnen assisteren bij het evacueren van Nederlanders in het uiterst onrustige Noord-Afrikaanse land.
Sinds 23 januari 2012 staat Hr.Ms. De Ruyter opnieuw aan het hoofd van een NAVO-vlootverband: SNMG1. Op die dag werd het commando overgedragen aan commandeur Ben Bekkering. Vanaf mei 2012 gaat de staf verhuizen naar Hr.Ms. Evertsen. Tot het einde van het jaar zal de Evertsen het vlaggenschip zijn van SNMG1.
Lancering (en uitleg) van ESSM door Hr.Ms. Tromp in november 2011.
Trailer van documentaire "Midden in de Marine", opgenomen aan boord van Hr.Ms. Tromp.
3D animatie van Hr.Ms. De Ruyter, gemaakt door Virtual 1 Studio.
Rondleiding aan boord van een LCF op zee.
Foto's Hr.Ms. Evertsen met op de achtergrond Hr.Ms. Amsterdam, november 2008. (foto: marineschepen.nl)
Hr.Ms. De Zeven Provinciën vlak voor een bevoorrading op zee met Hr.Ms. Zuiderkruis op 29 januari 2003. Foto: S. Amerika.
Zijaanzicht van Hr.Ms. De Zeven Provinciën tijdens een lancering van een SM-2. Hier is duidelijk (van voor naar achter) te zien: het 127mm kanon, een SM-2 die afgevuurd wordt, de brug, met daar achter de APAR, en naast/ onder de APAR een sattelietcommunicatiebol (live tv!). In de midscheeps staat de RHIB (rubberboot) lanceerinrichting voor de Harpoons tegen oppervlakte doelen, verder naar achter op de hangaar de (zwarte) SMART-L radar en de Goalkeeper. Tot slot het helidek. Foto: CAVDKM.
Onder de kleppen van de VLS staan de raketten klaar om afgevuurd te worden. Voordeel is dat de lanceerinrichting (zoals dat in het verleden ging) niet meer gedraaid/ gericht hoeft te worden. Dit was namelijk een extra risico bij het afvuren: als de inrichting niet gedraaid kon worden leverde dat grote problemen op voor het vuren. Verder naar voren staat het 127 mm kanon. Foto: CAVDKM.
Schieten met het kanon in oktober 2002. Foto: CAVDKM.
Bij het lanceren van een SM-2 komt een enorme hoeveelheid vuur en rook vrij. De vlammen zijn hoger dan de brug. Zouden de ruitewissers het nog doen?? Foto: CAVDKM.
Van de lancering in 2003 is deze fantastische foto gemaakt door de CAVDKM.
Begin 2005 heeft Hr.Ms. De Zeven Provinciën opnieuw gelanceerd. Dit keer 4 raketten (2x SM, 2x ESSM) achter elkaar in één minuut. Zie ook dit nieuwsbericht. Foto: CAVDKM.
2e Standard Missile. Foto: CAVDKM.
De kleinere ESSM zorgt voor veel minder rook en vlammen. Foto: CAVDKM.
Nummer
Naam
In dienst
F802
De Zeven Provinciën
2002
F803
Tromp
2003
F804
De Ruyter
2004
F805
Evertsen
2005
Afmetingen
144x18,8x5,1
Max. waterverplaatsing
6044 ton
Max. snelheid
28 knopen
Bemanning
202
Voortstuwing
CODOG: 2x Rolls-Royce SM-1C 'Spey' gas turbines
2x Wartsila 16V 26 ST diesels
Wapensystemen
VL Standard Missile 2 Block IIIA tegen luchtdoelen (en schepen)
VL Evolved Sea Sparrow Missile
8x Boeing RGM-84 HARPOON
MK 46 Mod 5 torpedo's
1x Otobreda 127mm/54 COMPACT Gun Mount
2x Thales Nederland SGE-1 Goalkeeper 30mm
2x Oerlikon 20mm
