De zes schepen van de Daring klasse behoren tot de meest geavanceerde oppervlakteschepen van de Royal Navy. Toen HMS Daring (D32) in 2009 in dienst werd gesteld, was dit een enorme vooruitgang op destroyer-gebied voor de Britse marine. De oude Type 42 destroyers zijn aan vervanging toe en kunnen met hun Sea Dart systeem de luchtverdediging tegen de modernste wapensystemen niet garanderen. Met de nieuwe Type 45 moet het luchtruim beter beschermd zijn tegen inkomende doelen, zodat de toekomstige vliegkampschepen van de Queen Elizabeth klasse nog vele jaren vakkundig verdedigd kunnen worden.
HMS Dauntless (foto: Royal Navy)
Ontwerp
De Daring klasse is de jongste van een Europese familie van marineschepen. Acht landen, waaronder de UK, begonnen ooit het NATO Frigate 90 (NFR-90) project om gezamenlijk nieuwe fregatten te bouwen. Dit project mislukte en splitste zich op in een groep waaruit de Nederlandse LCF’en, de Duitse fregatten van de Sachsen klasse en de F-100 fregatten van de Spaanse marine uit voortkwamen. Aan de andere kant werd door Frankrijk, Italië en Groot-Brittannië het Horizon programma gestart. In 1999 trok de UK zich hier uit terug en ging zelf verder met als resultaat de Type 45, die duidelijke overeenkomsten met andere schepen uit de familie vormt.
De huidige generatie Westerse marineschepen stamt af van het NFR-90 project.
BAE Systems (in het begin samen met VT Group) was verantwoordelijk voor de bouw van de schepen. Van de twaalf oorspronkelijk geplande schepen, zijn er uiteindelijk zes besteld. De productie van het eerste schip, HMS Daring, begon in 2003. De oplevering zou in 2007 zijn, maar werd vertraagd tot 2009.
De nieuwe schepen zijn met de ruim 152 meter lengte veel langer dan hun voorgangers en ook de 8.000 ton waterverplaatsing is redelijk fors. Ondanks deze grote massa, lukt het de twee Rolls-Royce WR-21 gasturbines om de schepen naar een snelheid van hoger dan 29 knopen te stuwen. De twee Wärtsilä V12 VASA32 diesel generatoren nemen de kruisvaart voor hun rekening. De vier motoren maken onderdeel uit van een nieuw voortstuwingssysteem; ze wekken feitelijk stroom op voor twee Converteam Advanced Induction Motors die de assen aandrijven. Deze twee elektrische motoren zijn dichter bij de schroeven geplaatst, zodat de assen korter zijn.
Overigens zijn de schepen op de radar veel minder groot dan in het echt dankzij de stealthteigenschappen die destroyers hebben: schuine vlakken en veel zaken die eerder op de open dekken voor radar weerkaatsing zorgden gaan nu schuil achter de scheepshuid.
Sensoren en wapensystemen
De belangrijkste taak van de Type 45’s is luchtverdediging van een vlootverband (en dan vooral vliegkampschepen) tegen inkomende luchtdoelen. Uiteraard kunnen de schepen ook ingezet worden tegen andere doelen, maar het pakket van wapensystemen en sensoren is samengesteld om luchtdreiging het hoofd te kunnen bieden.
Het belangrijkste wapensysteem bestaat uit de MBDA Aster raketten tegen luchtdoelen; de Aster 15 voor de korte afstand en de Aster 30 voor de lange afstand. Beide raketten zijn grotendeels gelijk, maar de booster is vooral anders. Hierdoor is de Aster 30 ook sneller (Mach 4 vs Mach 3) en wendbaarder. De twee raketten hebben een eigen radar; de positie die de scheepsradar weet van het doel wordt aan de raketten doorgegeven, maar tijdens het laatste deel van de vlucht kunnen de missiles zelf het doel opzoeken. De eerste Aster missile van een Type 45 destroyer werd in oktober 2010 gelanceerd door HMS Dauntless. En met succes: het luchtdoel werd uitgeschakeld.
In de SYLVER A50 lanceerinrichting kunnen 48 Aster 15 en Aster 30 raketten staan. Dankzij de geavanceerde systemen kunnen de destroyers van de Daring klasse meerdere raketten kort na elkaar lanceren en richting doel leiden, terwijl de oudere Type 42 destroyers een heel beperkt aantal doelen tegelijk kon aanwijzen, volgen en uitschakelen.
De lanceerinrichting, wapensystemen en sensoren worden tezamen Sea Viper genoemd. Dit systeem zorgt voor luchtverdediging van het eigen schip, andere schepen en kan ook leiding geven aan alle eenheden binnen een vlootverband op gebied van luchtverdediging. Sea Viper is ontwikkeld om zeer snelle, zeer wendbare, laag vliegende raketten uit te schakelen. De wapens tegen andere schepen zijn de laatste jaren sneller en geavanceerder geworden, waar dus ook de verdediging op moet worden aangepast.
Een belangrijk onderdeel van Sea Viper zijn de sensoren, deze wijken door de gezamenlijke start niet veel af van de Franse en Italiaanse schepen van de Horizon klasse. Belangrijkste verschil is de BAE Systems Insyte Sampson multi-function, dual-face active array radar. Dit is een draaiende radar (in de bol boven op de mast) die dezelfde taak heeft als de Nederlandse APAR: het aanwijzen van doelen en aansturen van de raketten. De Sampson is (net als APAR) ook in staat om doelen te zoeken.
Hier is een deel van de sensoren goed te zien. Helemaal bovenin de mast staat in de bol de Sampson radar.
Verder naar beneden is aan de voorzijde boven de brug de Raytheon navigatieradar te zien (witte balk) en daaronder een klein ovaalvormig apparaat; dit is een Ultra Electronics 2500 Naval EO (tv/ IR camera). De overige bollen zijn voor satellietcommunicatie.
Een andere belangrijke sensor is de grote zwarte luchtwaarschuwingsradar voor de lange afstand die verdacht veel lijkt op de SMART-L. Deze BAE Systems Insyte/ Thales S1850M is afgeleid van de Nederlandse SMART-L en Thales Nederland heeft een deel van de sensoren gebouwd.
Kleinere doelen die zich dichter bij het schip bevinden kunnen ook gedetecteerd en gevolgd worden dankzij electro optische systemen. En de navigatie gebeurt met navigatieradars en elektronische kaarten (ECDIS).
Onder water zorgt de MFS-7000 sonar voor waarschuwing bij inkomende torpedo’s. Helaas bestaat er nog geen wapen tegen inkomende torpedo’s, dus blijft het bij koers- en snelheidsadviezen die het systeem kan geven.
Tot slot beschikken de nieuwste schepen van de Britse marine over een beproefd wapen: een kanon. Het betreft een 114mm mk8 mod 1 kanon tegen oppervlaktedoelen. Daarbij staan er twee 30mm kanons van Oerlikon op dek voor doelen op de korte afstand. Tegen inkomende doelen beschikken de Darings over de Phalanx 1B CIWS.
Het uiterlijk van de schepen en het prijskaartje wekken wellicht te hoge verwachtingen van het wapenpakket van de nieuwe Britse trots. Het is dan zeer teleurstellend dat missiles tegen andere schepen, zoals de Harpoon, ontbreken. Al is het wel mogelijk om ze achteraf alsnog te plaatsen. De schepen hebben bovendien geen eigen torpedo’s aan boord; het anti-onderzeebootwapen bestaat uit de boordhelikopter met torpedo’s. De helikopter is overigens een goed middel, maar het ontbreken van eigen torpedo‘s houdt ook weer beperkingen in.
De schepen zouden ook uitgebreid kunnen worden met Tomahawk cruise missiles, maar dan zou de gehele SYLVER lanceerinrichting vervangen moeten worden.
Al deze systemen moeten uiteraard aan elkaar worden gekoppeld, zodat de mensen in de commandocentrale de informatie hebben en actie kunnen ondernemen. Zij maken gebruik van het combat managementsysteem (CMS). In tegenstelling tot de Nederlandse marine wordt ook deze software geschreven door een extern bedrijf en daar zou een probleempunt zitten. De UK staat niet bekend om het bouwen van kwalitatief goede schepen en de integratie van wapensystemen en sensoren zou ook nu weer te wensen overlaten.
Kritiek
Al tijdens de bouw van de schepen was veel kritiek op de schepen en wapensystemen. Vaak
onterecht, maar soms terecht. De oplevering werd drie jaar vertraagd; zo werd het eerste schip van de klasse een jaar
later dan de Franse en Italiaanse schepen in dienst gesteld en zeven jaar later dan het eerste Nederlandse LCF. Ook de prijs van de zes schepen viel hoger uit dan gepland: 6,78 miljard euro en dat was 1,58 miljard euro duurder dan begroot. Dat is dus veel meer dan de 1,5 miljard euro die voor de Nederlandse fregatten is betaald.
Anderen hadden kritiek op de beperkte hoeveelheid missiles die de Britse destroyers hebben vergeleken met Amerikaanse, Duitse, Spaanse en Nederlandse schepen. Dat heeft voor een belangrijk deel te maken met de beperkte capaciteit van de Sylver lanceerinrichting vergeleken met de VLS Mk41 die op andere schepen staat. Hier kunnen namelijk per cel vier ESSM's in of één SM missile, in de Sylver is altijd plaats voor maximaal één missile per cel.
Inzet
In 2012 bereikte de familie Type 45 een nieuwe mijlpaal: de eerste inzet. HMS Darin werd begin 2012 ingezet in de wateren rond de Straat van Hormuz en de Arabische Zee. HMS Dauntless fungeerde als "stationsschip" bij de Falklandeilanden. In beide gevallen ging het om reeds lang geplande reizen, maar was op het moment van bekendmaking wel sprake van spanning in het operatiegebied.
Foto's en films
Type 45 HMS Daring (foto: Royal Navy)
HMS Dauntless (D33) (foto: Royal Navy)
Achterzijde HMS Daring (D32) en HMS Dauntless (D33) (foto: Royal Navy)
Roergangerspositie op de brug van HMS Daring (foto: BBC)
MBDA Aster 15 en Aster 30 missiles
BAE Systems 4.5 inch Mk 8 Mod. 1 kanon
2x Oerlikon KCB 30 mm kanons
2x Phalanx 1B 20 mm CIWS
8x machinegeweren
Sensoren
Raytheon navigatieradar
BAE Systems Insyte Sampson radar
BAE Systems Insyte/ Thales S1850M luchtwaarschuwingsradar
MFS-7000 sonar
Ultra Electronics Series 2500 Naval EO System (electro-optische zoek- en doelaanwijssensor)
