De klasse, bestaande uit drie fregatten: Iver Huitfeldt, Peter Willemoes en Niels Juel, is een nieuwe stap in de ontwikkeling van de Deense marine. Tijdens de Koude Oorlog en daarna concentreerde de Deense marine -net als de marines van Noorwegen, Finland en Zweden- zich vooral op de lokale wateren. De Deense marine was vooral een kustverdedigingsinstantie.
De schepen waren daarom klein en namen zelden deel aan operaties ver van de eigen wateren. Daar kwam verandering in. In 2003 besloot de Deense marine om de vloot uit te breiden met grotere schepen die verder van huis zwaardere taken konden verrichten. De grootste Deense schepen waren destijds patrouilleschepen en korvetten. De laatste Deense fregatten (Peder Skram klasse uit de jaren '60) waren in 1990 uit dienst gesteld.
Peter Willemoes tijdens de proefvaart nog zonder kanons. (foto: forsvaret.dk).
Het resultaat van de nieuwe Deense koers waren de twee schepen van de Absalon klasse en de drie fregatten van de Iver Huitfeldt klasse. Deze 3 fregatten kwamen in 2004 in beeld. Deze fregatten zijn overigens minder flexibel dan de Absalons; ze zijn gespecialiseerd in luchtverdediging.
Ontwerp en bouw
De Iver Huitfeldt klasse is tot op heden het grootste project van de Deense marine. Toch konden de kosten behoorlijk laag worden gehouden. Zo betaalden de Denen ongeveer 600 miljoen euro; dat is een stuk minder dan andere marines voor andere vergelijkbare fregatten neer moesten tellen.
De kosten konden laag blijven doordat sterk op de (ook niet al te dure) Absalons werd geleund bij het ontwerpen. De schepen hebben bijvoorbeeld dezelfde romp. Daarnaast heeft de Deense scheepswerf Odense Steel Shipyard (OSS) een deel van de fregatten in Litouwen en Estland laten bouwen. Hiermee kon tot 46% op de kosten bespaard worden. Niet dat dit een groot succes was, want de scheepswerf meldde dat ze niets hadden verdiend aan de Absalons en heeft in 2009 aangekondigd na de huidige opdrachten zijn voltooid, niet meer te kunnen bestaan. Overigens is het ontwerp van de Iver Huitfeldts in 2008 door Denemarken nog aangeboden aan de Griekse marine die toen op zoek was naar nieuwe schepen. De Denen, Duitsers en Nederlanders verloren de strijd van de Fransen.
De opbouw van de schepen verschilt wel meer van de Absalons. Zo zijn de fregatten 1 dek lager. Er is overigens wel 30 cm ruimte per dek toegevoegd om kabels meer lucht te geven en mogelijk om (in de toekomst) meer kabels te kunnen toevoegen. Ook ontbreekt er een flexdek. Het aantal bemanningsleden is net als op de Absalons ontzettend laag gebleven: 100 personen.
Om geld te besparen koos de Deense marine een bestaande lanceerinrichting: Mk 41 VLS, die je ook op veel Amerikaanse schepen en op de Nederlandse LCF'en ziet. Deze Mk 41 heeft zich inmiddels ruimschoots bewezen en de Denen bouwden er met gerust hart een schip omheen.
Uiteindelijk resulteerde dat in een serie fraaie fregatten. Wat echter zeer opvallend is, is de enorme gelijkenis met de Nederlandse fregatten van de De Zeven Provinciën klasse. Zoals eerder in het artikel over het herkennen van schepen was geconstateerd, wordt het steeds lastiger om op grote afstand schepen van elkaar te onderscheiden (zonder AIS).
De visuele overeenkomsten van de Nederlandse en Deense fregatten worden sterker doordat de Denen ook dezelfde sensoren gebruiken: SMART-L en APAR.
Op 2 juni 2008 was het eindelijk zover: vier jaar nadat gekozen was voor de fregatten werd de kiel van de Iver Huitfeldt gelegd.
Wapens en sensoren
De Deense marine koos opnieuw voor Nederlandse radars. Na de Thales SMART-S op de Absalon klasse, koos het nu voor de SMART-L.
Deze grote zwarte radar achterop het schip, is een luchtwaarschuwingsradar voor lange afstand. Hij heeft standaard een bereik van 450 km, maar met een software aanpassing kan dat opgeschroeft worden naar 2.000 km. Bovendien bleek tijdens tests nabij Hawaii dat deze radar vele jaren voorloopt op radars van bijv. de Amerikaanse marine (aldus Amerikaanse deskundigen). Tijdens tests bewees het Nederlandse fregat Hr.Ms. Tromp ballistische raketten te kunnen opsporen en volgen in de ruimte. Bijzonder was dat de SMART-L 360 graden rondom het schip de raketten met succes kon opsporen, in tegenstelling tot andere radars. Deze radar is bij de Nederlandse marine de kern van het raketschild tegen ballistische raketten. Het is nog onduidelijk of ook Denemarken hier aan mee gaat doen.
Een andere belangrijke radar is de APAR, ook gemaakt in Hengelo. APAR staat voor Active Phased Array. Met de APAR kunnen 16 luchtdoelen tegelijk aangevallen worden, waar binnen andere marines een maximum van 2 gebruikelijk is. Al behoort dit wel bij steeds meer nieuwe schepen tot de mogelijkheden.
De Denen hebben het niet gelaten bij de zeer geavanceerde APAR en hebben ook twee Saab Ceros 200 doelaanwijsradars geïnstalleerd. Deze systemen bestaan uit een radar en elektro-optische doelaanwijsmogelijkheden. Net als APAR kan de Ceros ESSM en de kanons de juiste weg wijzen.
Voor de dreiging onder water hebben de schepen een ATLAS ASO 94 sonar onder de boeg.
MU90 Impact Torpedo (foto: Wikipedia).
De wapensystemen van de drie fregatten zijn ook vergelijkbaar met die op de Nederlandse LCF'en. In de Mk41 cellen staan de SM-2 raketten tegen luchtdoelen op lange afstand. De schepen zijn ook uitgerust met plaats voor vier STANFLEX containers, zodat er 24 ESSM raketten en max 16 Harpoon kruisvluchtwapens tegen andere schepen. De verticale lanceerinrichtingen staan overigens niet voor op het schip, maar verder naar achteren in de buurt van de schoorstenen. Dit arsenaal kan uiteraard veranderd en uitgebreid worden, bijvoorbeeld met SM-6 raketten en Tomahawk kruisvluchtwapens.
Tegen onderzeeboten beschikken de schepen over de geavanceerde MU90 Impact torpedo's.
De Iver Huitfeldt fregatten hebben uiteraard ook kanons. In eerste instantie hebben de schepen twee 76mm kanons, later wordt dit waarschijnlijk één Oto Melara 127 mm kanon een Oerlikon Millennium 35mm.
Films en foto's.
De Iver Huitfeldt klasse lijkt sprekend op de Nederlandse LCF'en (foto: Deense marine).
Peter Willemoes (foto: Deense marine).
Prachtige beelden van eerste proefvaart van Peter Willemoes
Thales Naval Nederland SMART-L luchtwaarschuwingsradar
Thales Naval Nederland APAR
Saab Systems Ceros 200 mk3 fire control radar
Furuno Marine navigatieradars
Atlas Elektronik ASO 94-01 rompsonar
Seastar Seafire III FLIR
EDO 3701 ESM
