Dossier Venezuela

Laatst aangepast: 25-10-2011

De eeuwenoude claim van Venezuela op de Nederlandse Antillen & Aruba (NA&A) is weer actueel. Gelukkig is een invasie nog niet te verwachten, maar de dreiging moet wel serieus genomen worden en Venezuela heeft een sterke krijgsmacht. Goed om te weten, want de NAVO zal Nederland niet helpen: Artikel 5 geldt niet voor eilanden ten zuiden van de Kreeftskeerking.

Algemene informatie over de eilanden
Voor veel Nederlanders zijn het Caribisch Gebied en vooral de afstanden onbekend. Daarom heel kort wat informatie over deze eilanden:

Aruba
Hoofdstad: Oranjestad
Oppervlakte: 184km2 (30 km lang en max 9 km breed)
Inwoners: circa 100.000
Vliegveld op de zuidkust
Zandstrand op zuidkust, rotsformaties op noordkust
Venezuela ligt 24 km ten zuiden van Aruba

Curaçao
Hoofdstad: Willemstad
Oppervlakte: 444km2 (65 km lang en max 11 km breed)
Inwoners: circa 173.000
Modern vliegveld op de noordkust
Zandstrand op zuidkust, rotsformaties op noordkust
Venezuela ligt 60 km ten zuiden van Curaçao

Bonaire
Hoofdstad: Kralendijk
Oppervlakte: 288km2 (38 km lang en max 11 km breed)
Inwoners: circa 13.000
Vliegveld Flamingo Airport (asfaltweg)
Venezuela ligt 80 km ten zuiden van Bonaire


Aruba, Curacao, Bonaire en Venezuela. Met in het rood de contouren en grenzen van Nederland en Nederlandse plaatsnamen op dezelfde schaal.

Ter vergelijking: de oppervlakte van Texel is 170km2. De afstand tussen de eilanden en Venezuela is zeer klein en dat heeft verschillende nadelen: eenheden op zee kunnen vanaf land worden beschoten, land zorgt voor beperktere detectiekans van vliegtuigen (boven land vanaf zee) en vanuit Venezuela zijn de aanvoerlijnen kort.


Het Venezolaanse fregat Mariscal Sucre (Lupo).

De vloot
De Venezolaanse marine is een medium en redelijk moderne bruinwater-marine (dwz gespecialiseerd in operaties nabij de kust). De marine heeft ruim 18.000 personeelsleden waarvan 7.800 mariniers en 500 man/ vrouw werkzaam bij de luchtvaarttak van de marine. Wat personeel betreft heeft Venezuela duidelijk een grotere marine dan Nederland (ongeveer 8.000 man meer).

De kern van de Venezolaanse marine bestaat uit 6 Lupo fregatten van Italiaanse makelij. Deze zijn 25 jaar in dienst. Twee van de zes schepen zijn onlangs gemoderniseerd in de VS.


Lancering Otomat Mk2.

Het belangrijkste wapensysteem is de Otomat Mk2 Block IV tegen schepen. Dit zijn zeer laag vliegende raketten, die zelfstandig schepen achter de horizon kunnen aanvallen en een bereik hebben van meer dan 150 km. Een serieuze tegenstander! Overigens hebben deze fregatten dezelfde kanons als de Nederlandse LCF'en. Als verdediging tegen luchtdoelen hebben de schepen de Selenia Aspide.

De oppervlaktevloot beschikt verder over 4 patrouilleschepen met 76mm kanons. Niets aan de hand zou je denken, maar deze schepen van de POVZEE klasse zijn om te bouwen tot volwaardige korvetten met raketten tegen vliegtuigen en schepen. Plus ze hebben een heel aardig pakket aan Nederlandse sensoren.

Verder heeft Venezuela 6 snelle patrouilleboten die zeer geschikt zijn om vanaf de kust een aanval te lanceren met kanon en... jawel de Otomat mk2. Drie van de zes beschikken over deze raketten. De boten zijn 30 jaar geleden gebouwd in de UK. Dat zegt wellicht wat over de sensoren en commandosystemen (verouderd), maar niets over de wapensystemen. Deze snelle, kleine boten (moeilijk op de radar te zien, zeker in kustgebieden) zijn een gevaarlijke aanvulling op de Lupo's.



Dan de onderzeeboten: stokoud en dodelijk. Een onderzeeboot, hoe oud ook, is altijd heel lastig op te sporen. Nabij de kust is dat zo mogelijk nóg moeilijker (ze liggen daar graag stilletjes op de bodem). Het betreffen twee onderzeeboten van Duitse makelij van het bekende U-209A type (Sabalo klasse), uit 1976 en 1977. Zowel de wapensystemen, als de sensoren, als de commando- en communicatiesystemen zijn verouderd. Desondanks hebben ze hun belangrijkste kracht niet verloren: dankzij de electrische voortstuwing en de hydrofoons zullen ze een vijandelijk schip veel eerder horen dan het fregat de onderzeeboot (als de sub al ontdekt wordt) en kunnen ze dat fregat met één torpedo in tweeën breken.


Sabalo klasse

Al sinds 2007 zou Chavez bezig zijn met de vervanging van de twee oude onderzeeboten met Russische diesel-electrische onderzeeboten van de Varshavyanka klasse, in het Westen bekend als de Improved Kilo klasse onderzeeboten. In 2010 werd melding gemaakt van verregaande onderhandelingen om de stille subs toe te voegen aan de vloot. Deze onderzeeboten zouden een enorme impuls zijn voor het onderwaterwapen van Venezuela.


Project 636, Varshavyanka ofwel Improved Kilo klasse

Oud of nieuw, de dreiging van een onderzeeboot werkt vaak verlammend op de vijand en kan snel paniek veroorzaken. De Argentijnse marine durfde in '82 na één succesvolle actie van een Britse sub niet meer uit te varen. De Britten daarentegen hebben vele tientallen (naar verluidt zelfs tegen de honderd) onderzeebootincidenten gemeld tijdens de Falklandoorlog, waar in veel gevallen een torpedo is afgevuurd. De Argentijnse type 209 is echter nooit gevonden, laat staan getroffen (afgezien van de Santa Fé die in een geheel andere actie boven water met raketten is uitgeschakeld).

Om de mariniers aan land te brengen beschikt de Venezolaanse marine over 4 Landing Ship Tank (LST): Zuid-Koreaanse landingsvaartuigen van ruim 100 meter die tanks kunnen vervoeren. Ook het bevoorradingsschip van de Venezolaanse marine komt uit Zuid-Korea. De Ciudad Bolívar (T-81) komt uit 2001.


T-81 Ciudad Bolívar bevoorrader

In de lucht
In tegenstelling tot de Nederlandse marine, beschikt Venezuela nog over maritieme patrouillevliegtuigen: EADS CASA C-212PM Patrullero. Deze onlangs gemoderniseerde vliegtuigen kunnen (mits er luchtoverwicht is) op jacht naar onderzeeboten én ondersteuning bieden aan landeenheden. Nederland heeft geen vliegtuigen meer die onderzeeboten kunnen opsporen sinds door bezuinigingen de P-3C Orions van de marine verkocht moesten worden aan Portugal en Duitsland.


C-212 maritiem patrouillevliegtuig


Agusta Bell 212 ASW (Foto: Jose Lugo, FAV-club)

Aan boord van de schepen bevinden zich de gemoderniseerde Agusta Bell 212 ASW, welke eveneens gespecialiseerd is om onderzeeboten op te sporen en te vernietigen. Ook tegen dit luchtwapen kan een onderzeeboot niets uitrichten. Deze heli's kunnen ook ingezet worden om een aanval op oppervlakte eenheden te dirigeren. 6 helikopters zijn operationeel.
De 7 moderne Bell 412EP helikopters hebben aanvullend op de bovenstaande eenheden de beschikking over de AlliedSignal RDR 1500 track/scan radar. Hiermee kunnen vijandelijke schepen opgespoord worden, zodat andere eenheden hun raketten (denk aan de Otomat) van grote afstand kunnen afvuren zonder zelf gezien te worden.

Comando de infantería de marina
Het Venezolaanse Korps Mariniers bestaat uit ongeveer 8.000 mannen én vrouwen. Het beschikt over verschillende pantservoertuigen en gepantserde landingsvoertuigen. Evenals het Nederlandse Korps Mariniers heeft het mortierpelotons. Het beschikt bovendien over 105mm houwitzers en Bofors anti-aircraft missiles. Onlangs is de Amerikaanse training van deze mannen en vrouwen gestopt en overgenomen door Chinese eenheden.



Bezuinigen is een verkeerd signaal
De ontwikkelingen rond Venezuela en de eilanden zijn regelmatig vergeleken met de aanloop naar Falklandoorlog. Deze vergelijking is echter treffender dan menigeen zich realiseert. De eeuwenoude claim van de Argentijnen werd plotseling omgezet in daden toen de Argentijnse Junta de interne problemen wilde "oplossen" door een oorlog te beginnen. Het volk werd opgezweept. Met de "herovering" van de Malvinas zou het volk zich wel achter de machthebbers scharen. Belangrijk was echter de rol van Engeland in dit geheel. Begin jaren '80 kreeg Argentinië namelijk het idee dat de Britten af wilden van de Falklands. Bovendien (en dit bood direct kansen) werd sterk bezuinigd op de marine. Door verschillende diplomatieke ontwikkelingen verslechterde de situatie begin 1982 en eindigde die met een invasie.



Nederland staat er alleen voor
Aruba, Curacao, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustasius en Saba vallen niet onder het NAVO verdrag, waarin staat dat bij een aanval alle NAVO-landen ten strijde zullen trekken. In Artikel 5 wordt gesproken van alleen aanvallen in Europa en Noord-Amerika. Er worden een paar uitzonderingen gemaakt: Franse departementen in Algerije, Turkije en eilanden ten noorden van de Kreeftskeerkring. De genoemde eilanden liggen ten zuiden van de Kreeftskeerkring. Lees hier het NAVO verdrag in het Nederlands.

Jammer voor de eilanden in het Caribisch Gebied, of het Nederlandse gemeenten zijn of niet: bij een invasie van Venezuela zal Nederland zelf moeten terugvechten. Natuurlijk kan het Groot-Brittannie en Frankrijk vragen om te helpen (zij hebben daar ook eilanden), maar het is de vraag of ze daar dan zin in hebben. Niets zegt dat ze "ja" moeten antwoorden.De Britten stonden er alleen voor tijdens de Falklandoorlog in 1982.


Lancering van Otomat.

Nederlandse overwinning is allesbehalve zeker
In Nederland wordt nog weleens lacherig gedaan over de Venezolaanse marine. Dat lijkt op de stemming die heerste bij de Britten voorafgaand aan de Falklandoorlog. Zie bijvoorbeeld het verslag van HMS Ardent. Uiteindelijk scheelde het heel weinig of de Argentijnen hadden de Britten verslagen. De overwinning van de UK ging gepaard met groot verlies van schepen, vliegtuigen en mensenlevens aan Britse zijde.


Sinds 2010 heeft Venezuela deze POVZEE klasse patrouilleschepen/ korvetten.

De Koninklijke Marine heeft goed getraind personeel en geavanceerd materieel. De Venezolaanse marine heeft schepen met verouderde sensoren en minder geavanceerde commandosystemen. Maar er zijn met de POVZEE schepen verbeteringen op veel vlakken. Al blijft de luchtverdediging van de schepen ronduit zwak. De Nederlandse marine zal moeite hebben om de Venezolaanse marine te verslaan doordat de Zuid-Amerikanen de laatste jaren hebben gemoderniseerd en de Nederlandse marine slechts 6 fregatten over heeft. De Onderzeedienst zal hierin echter de doorslag geven. Maar of dat zo blijft is de vraag, want Nederland heeft nog geen plannen voor nieuwe onderzeeboten. Doorgaans neemt aanbesteding, bouw en oplevering 25 tot 30 jaar in beslag. Terwijl de huidige Nederlandse subs maximaal 15 tot 20 jaar hebben en Venezuela druk is met uitstekende Russische onderzeeboten, waarmee zij de eilanden voor goed van Nederland kunnen afsluiten.

Er is ook nu geen sprake van een snelle en korte "walkover". In bovenstaand artikel hebben we niet gesproken over de Venezolaanse luchtmacht met hun Sukhoi-30MKV Flanker's, F-16's en F-5's, plus 50 Russische aanvals- en transporthelikopters. De vele bewapende kustwachteenheden en de Venezolaanse landmacht met hun enorme bestelling van 100.000 Kalashnikovs. De Venezolaanse krijgsmacht telt meer militairen dan de Nederlandse: 100.000 militairen. Nederland heeft 45.000 mannen en vrouwen onder de wapenen.


Sukhoi SU-30MKV Flanker.

De ligging en de geografie van de eilanden is duidelijk in het voordeel van Venezuela: zij hebben luchtoverwicht, de aanvoerlijnen zijn kort en kunnen vanaf land eenvoudig een aanval opzetten, terwijl de Nederlandse schepen lang moeten varen en niet per definitie luchtoverwicht en een plek om te bevoorraden hebben. Nederlandse F-16's kunnen niet rechtstreeks vanuit Nederland aan de slag, maar zullen toestemming moeten krijgen van een ander land om een aanvalsbasis op te zetten. Venezuela heeft tussen 2005 en 2010 voor 4,4 miljard dollar aan Russische wapens gekocht. De balans is langzaam aan het omslaan; waar de Nederlandse krijgsmacht een aantal jaar terug de eilanden zeker zou kunnen heroveren. Is dat nu steeds meer de vraag of en tegen welke prijs dat gaat lukken. Verdere bezuinigingen op de Nederlandse Defensie zouden snode plannen van Venezuela behoorlijk kansrijk maken.

Bronnen:
www.armada.mil.ve (officiële website Venezolaanse marine)
www.fav-club.com